(TITC) - Khánh Hòa, vùng biển dài nhất Việt Nam với hệ thống đảo, vịnh và di sản phong phú  đang khai mở mạnh mẽ tiềm năng du lịch khi không gian văn hóa liên kết với Ninh Thuận tạo sức hút mới.

Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa

Khánh Hòa là một tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, có diện tích tự nhiên 8.555,86km², với địa thế được bao bọc bởi các dãy núi vươn sát ra biển, tạo thành nhiều vịnh, bãi biển đẹp. Bờ biển Khánh Hòa dài nhất cả nước với gần 500km, có khoảng 200 hòn đảo lớn nhỏ ven bờ và các đảo có vị trí kinh tế, an ninh quốc phòng rất quan trọng, đặc biệt là tiềm năng phát triển du lịch. Sự hợp nhất giữa Khánh Hòa và Ninh Thuận đã tạo nên một không gian văn hóa - du lịch rộng lớn, giàu tiềm năng, nơi hội tụ hệ thống di sản phong phú, đa dạng và đặc sắc. Đây là nền tảng quan trọng giúp Khánh Hòa mới phát triển mạnh mẽ ngành kinh tế du lịch, đồng thời mở ra cơ hội lớn để phát huy giá trị di sản, thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Hiện nay, Khánh Hòa sở hữu 257 di sản văn hóa đã được xếp hạng, trong đó có 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận (nghệ thuật bài chòi Trung Bộ, nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ, nghệ thuật làm gốm của người Chăm), cùng 3 di tích quốc gia đặc biệt gồm tháp Bà Ponagar, tháp Po Klong Garai và tháp Hòa Lai. Ngoài ra, tỉnh còn sở hữu 33 di tích quốc gia, trong đó có 5 bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại địa phương như bộ sưu tập đàn đá Khánh Sơn, bia Hòa Lai, phù điêu vua Po Rome, bia Phước Thiện và tượng vua Po Klong Garai, cùng 28 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Hệ thống di sản đồ sộ này tạo tiền đề vững chắc cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch của địa phương.

Không chỉ thế, Khánh Hòa còn tự hào sở hữu kho tàng văn học - nghệ thuật dân gian phong phú, kết tinh tri thức và giá trị văn hóa được bồi đắp qua hàng ngàn năm lịch sử. Từ các lễ hội truyền thống, làn điệu dân ca, nghệ thuật trình diễn đến tập quán sinh hoạt đặc trưng của cộng đồng địa phương, tất cả tạo nên một “mạch nguồn văn hóa sống” độc đáo. Đây là nguồn tài nguyên vô giá giúp Khánh Hòa khẳng định bản sắc riêng và mở ra nhiều hướng phát triển sản phẩm du lịch văn hóa mang tính trải nghiệm và giáo dục.

Thành Cổ Diên Khánh - Di tích văn hóa mang tính trải nghiệm và giáo dục

Các danh lam thắng cảnh nổi bật đều trở thành điểm đến chiến lược trong không gian phát triển mới của Khánh Hòa. Những tài nguyên quý giá này góp phần đa dạng hóa loại hình du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng - trải nghiệm, đồng thời thúc đẩy định hướng phát triển du lịch xanh và bền vững.

Toàn cảnh Nha Trang

Cùng với Nha Trang, Vân Phong, Cam Ranh - những vịnh biển nổi tiếng bậc nhất Việt Nam, vịnh Vĩnh Hy gây ấn tượng nhờ làn nước xanh ngọc trong veo, những dãy núi đá vôi hùng vĩ và hệ sinh thái san hô phong phú. Nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới Núi Chúa được UNESCO công nhận, Vĩnh Hy mang giá trị đặc biệt về bảo tồn sinh học và nghiên cứu môi trường. Khi đến đây, du khách có thể trải nghiệm nhiều hoạt động thú vị như du thuyền ngắm vịnh, lặn biển chiêm ngưỡng san hô, khám phá Vườn quốc gia Núi Chúa hay thưởng thức các món hải sản tươi sống đặc trưng của vùng biển.

Vịnh Vĩnh Hy – Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia

Bên cạnh những cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, Khánh Hòa còn được biết đến với các di sản văn hóa mang đậm dấu ấn Chăm Pa lâu đời, trong đó gốm Bàu Trúc là một trong những làng nghề gốm cổ nhất Đông Nam Á. Gốm Bàu Trúc được làm hoàn toàn thủ công, không sử dụng bàn xoay, thể hiện sự khéo léo tinh tế của các nghệ nhân qua từng thao tác nặn, vuốt bằng tay. Kỹ thuật nung lộ thiên truyền thống tạo nên màu nâu đỏ đặc trưng cùng những hoa văn tinh xảo mô phỏng đời sống, tín ngưỡng và thiên nhiên của người Chăm. Nghệ thuật làm gốm của đồng bào Chăm được Unesco ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Không chỉ mang giá trị văn hóa độc đáo, gốm Bàu Trúc còn là điểm đến thu hút du khách, góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng của vùng đất Nam Trung Bộ.

Nghề Gốm Bàu Trúc – Tinh hoa của nét văn hóa Chăm Pa

Việc mở rộng không gian văn hóa sau sáp nhập mang lại cho Khánh Hòa những cơ hội đặc biệt trong phát triển du lịch gắn với di sản. Dựa trên hệ thống tháp Chăm trải dài toàn vùng Nam Trung Bộ, tỉnh có điều kiện thuận lợi để nghiên cứu xây dựng hồ sơ đề cử “Quần thể tháp Chăm Nam Trung Bộ” trình UNESCO, qua đó nâng tầm giá trị di sản ở cấp độ quốc tế. Đây là cơ hội giúp địa phương khẳng định vị thế văn hóa - lịch sử và mở rộng hướng khai thác du lịch bền vững với các sản phẩm chuyên đề, hành trình di sản, hoạt động trải nghiệm văn hóa Chăm đặc sắc.

Sự kết hợp hài hòa giữa di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh tạo điều kiện để Khánh Hòa phát triển hệ thống sản phẩm du lịch đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm du khách. Các tuyến trải nghiệm văn hóa Chăm, tour khám phá thiên nhiên tại vịnh Vĩnh Hy, hành trình sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa, kết hợp với du lịch lễ hội, nghề truyền thống và nghỉ dưỡng biển đảo... tạo nên bức tranh du lịch phong phú, hấp dẫn. Điều này giúp Khánh Hòa mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu du lịch bền vững.

Hang Rái – Vườn Quốc gia Núi Chúa 

Hiện nay, mỗi vùng trong không gian Khánh Hòa mới đang tiếp tục gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa riêng, từ phong tục tập quán, nghệ thuật dân gian đến các giá trị kiến trúc - lịch sử đặc thù. Việc duy trì bản sắc không chỉ bảo đảm sự đa dạng văn hóa mà còn tạo nên những điểm nhấn độc đáo trong phát triển du lịch, góp phần định hình hình ảnh Khánh Hòa hài hòa và giàu chiều sâu. Song song đó, việc quy tụ toàn bộ hệ thống di sản trong một thiết chế văn hóa chung giúp Khánh Hòa xây dựng cơ chế quản lý thống nhất, hiện đại và hiệu quả hơn. Khi các di sản được đặt trong một cấu trúc quản lý tập trung, Khánh Hòa có điều kiện xây dựng chiến lược bảo tồn dài hạn với quy hoạch, nguồn lực và tiêu chuẩn đồng bộ, đồng thời gắn kết chặt chẽ hoạt động bảo tồn với phát triển du lịch bền vững. Nhờ vậy, di sản được “thổi sức sống mới” trong đời sống cộng đồng, trở thành nguồn lực quan trọng để hình thành sản phẩm du lịch chất lượng, nâng cao trải nghiệm của du khách và đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế - văn hóa.

Nguồn tài nguyên di sản phong phú sau sáp nhập trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển du lịch của Khánh Hòa, qua đó tạo đà tăng trưởng kinh tế - xã hội cho toàn vùng. Việc khai thác hợp lý tài nguyên văn hóa - thiên nhiên không chỉ giúp thu hút đầu tư, tạo việc làm, nâng cao thu nhập người dân mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của tỉnh.

Kim Oanh